جغرافیا
شهرستان دامغان در دامنه جنوبی البرز و در ۱۲۰ کيلومتری شرق سمنان و ۷۰ کيلومتری غرب شاهرود واقع شده است. قسمت اعظم مساحت شهرستان دامغان را دشت و قسمت ديگر را کوهستان تشکيل میدهد.
حداقل طول شرقي جغرافيايي شهرستان دامغان ۵۳ درجه و ۴۲ دقيقه وحداقل عرض شمالي جغرافيايي آن ۳۴ درجه و ۱۴ دقيقه قرار داشته و ارتفاع ايستگاه هواشناسي مرکز شهرستان از سطح دريا ۴/۱۱۵۵ متر و اختلاف ساعت آن با تهران ۱۱ دقيقه و ۵ ثانيه ميباشد.
این شهرستان از غرب با شهرستان سمنان، از شرق با شهرستان شاهرود، از جنوب با استان اصفهان و از شمال با استانهای مازندران و گلستان همسایه میباشد. همچنین این شهرستان در قسمت شمالغربی مرز مشترک با شهرستان مهدیشهر دارد.
این شهرستان در مسیر بزرگراهی تهران – مشهد قرار گرفته است. همچنین این شهرستان بر روی شبکه راه آهن سراسری نیز میباشد.
۱-۲- تقسیمات کشوری
مرکز شهرستان دامغان شهر دامغان است و این شهرستان دارای ۲ بخش امیرآباد و مرکزی، ۴ شهر کلاته، امیریه، دیباج و دامغان، ۶ دهستان تویه دروار، قهاب رستاق، قهاب صرصر، حومه، دامنکوه و رودبار و ۱۰۶ آبادی دارای سکنه و ۴۲۶ آبادی خالی از سکنه میباشد.
تقسیمات سیاسی شهرستان دامغان
| شهرستان | مرکز شهرستان | بخش | دهستان | نقاط شهری |
|---|---|---|---|---|
| دامغان | دامغان | امیرآباد | تویه دروار | |
| قهاب رستاق | ||||
| قهاب صرصر | اميريه | |||
| مرکزی | حومه | دامغان | ||
| دامنکوه | ||||
| رودبار | ديباج – كلاته |
ماخذ: آمارنامه استان سمنان سال 1395
وضعیت روستاهای شهرستان دامغان
| شهرستان | دارای سکنه | خالی از سکنه | نام بخش | دارای سکنه | خالی از سکنه |
|---|---|---|---|---|---|
| دامغان | 106 | 426 | امیرآباد | 37 | 220 |
| مرکزی | 59 | 204 |
ماخذ: آمارنامه استان سمنان سال 1395
نقشه تقسیمات سیاسی شهرستان دامغان
عوارض طبیعی و لرزهشناسی
شهرستان دامغان در يک پهنه مستقل زمين ساختی واقع شده که در شمال آن کوههای البرز و در جنوب آن دشت کوير (قسمتی از بزرگترين نمکزار ايران و جهان) قرار گرفته است. قسمت اعظم شهرستان دامغان از دشت وسيعی که دارای شيبی مناسب (همگرا و بسيار ملايم با 1%) به سمت جنوبی میباشد، تشکیل شده است. بلندترين نقطه اين شهرستان، قلهای است به ارتفاع 3813 متر ارتفاع از سطح دريا در کوه سرتنگه از سلسله کوهستان البرز و پستترين نقطه آن، 1063 متر از سطح دريا ارتفاع دارد که در کوير چاه جام در جنوب دامغان واقع شده است. شيب دشت دامغان از شمال به جنوب است که از چاه جام، به سمت دشت کوير باز هم از ارتفاع آن کاسته میشود تا اينکه کوههای کم ارتفاع واقع در جنوب، چاله يا دشت دامغان را از دشت کوير، جدا میکند. از نظر زمين شناسی، قديمیترين تشکيلات منطقه دامغان مربوط به دوره پرکامبرين است. اين تشکيلات زمين ساختی شامل شيست، گنيس و ديگر سنگهای دگرگونی میباشد. در کوهستانهای شمالی دامغان گسلهای متعددی با جهت جنوب غربی ـ شمال شرقی وجود دارد که رعايت آن در ايجاد ساختمانها و ديگر تاسيسات به خاطر احتمال وقوع زلزله لازم است.
به علت موقعيت طبيعي خشك رودهايي در اين شهرستان وجود دارد كه در موقع بارندگي سيلاب در آنها جاري ميشود. مهمترين خشك رودها عبارتند از خشكرود چشمهعلي كه ابتداي آن درههاي جنوبي شاهكوه گرگان است و خشكرود رودبار كه حدود چشمهعلي است و ديگري خشك رود دريان كه در شمال قوشه واقع است.
از کوههای مرتفع این شهرستان میتوان از کوههای امام ابوالقاسم با ارتفاع 3628 متر، چالویی با ارتفاع 3750 متر و کرسی با ارتفاع 3690 متر نام برد.
سلسله جبال البرز از قسمت شمالي اين شهرستان ميگذرد و تا 6000 گزي شمال شهر امتداد و در آن جا، با زمين يكسان ميگردد و در قسمت غرب بين دامغان و سمنان يك رشته آن تا حدود راهآهن ادامه دارد و خطالراس آن خط طبيعي شهرستان دامغان و سمنان است و در قسمت جنوبي و حاشيه دشت كوير كوههاي كمارتفاعي مشاهده ميشود كه قسمتي منفرد و پارهاي متصل به هم و تقريباً موازي با سلسله جبال البرز است.
کلیه سکونتگاههای جمعیتی این شهرستان در معرض تهدید خطر زلزله قرار دارند. به طوریکه شهرهای دامغان و امیریه در پهنه خیر زلزله با شدت زیاد، و شهرهای دیباج و کلاته در پهنه با خطر خیلی زیاد واقع شدهاند.
همچنین خطر رانش زمین نیز محدودههایی از شمال شهرستان دیده میشود. بیشتر این محدودهها با خطر متوسط بوده، و محدودههای با خطر بالا دارای وسعت اندکی میباشند.
نقشه گسلها، محدودههاي خطر زلزله و رانش زمين در شهرستان دامغان
اقلیم و پهنهبندي اقليمي
آب و هوای شهرستان دامغان نسبت به پستی و بلندی و همچنین وزش بادهاي شديد شمالي و بارندگي نواحي گرگان و مازندران متغیر است. بدین ترتیب که قسمتهای کوهستانی آن سردسیر و ییلاقی و قسمتهای دامنه معتدل و در محدوده دشت و کویر گرم است. موقع وزش باد شمالی که در نتیجه بارندگی نواحی گرگان و مازندران است زمستان بی نهایت سرد و تابستان هوا معتدل است.
به علت موقعیت طبیعی خشک رودهایی در این شهرستان وجود دارد که در مواقع بارندگی سیلاب در آنها جاری میشود. مهم ترین خشک رودها عبارتند از خشک رود چشمه علی که ابتدای آن درههای جنوبی شاهکوه گرگان است و خشک رود رودبار که حدود چشمه علی است و دیگری خشک رود دریان که در شمال قوشه واقع شده است.
گاهی اوقات در اثر وزش باد هوا تیره و تاریک میشود. باید متذکر شد که طوفان شن و گرد و خاک در همه جای شهرستان یکنواخت نیست مانند جریان آبهای اقیانوس و دالانهای هوایی، به ویژه بیشتر در مورد طوفان از قلهها و ارتفاعات مسلط به دامغان به نظر بیننده کاملا روشن است.
بخشهای کوهستانی این شهرستان دارای اقلیمهای متنوع بوده و هر اقلیمی محدوده اندکی را شامل میگردد. ولی در بخشهای جنوبیتر هر اقلیم محدوده وسیعتری را در بر میگیرد.
نقشه پهنهبندی اقليمی شهرستان دامغان
