چشمه قُلقُل
موقعیت: شهرستان دامغان، شمال روستای دهخدا
فاصله از مرکز شهرستان: حدود ۵۹ کیلومتر
مسیر دسترسی: ۵۹ کیلومتر جاده آسفالته، حدود ۲۰۰ متر مسیر شوسه و نزدیک به ۵۰ متر پیادهروی
بهترین زمان بازدید: از بهار تا نیمه اول پاییز
پوشش تلفن همراه: در برخی نقاط وجود ندارد
گونههای گیاهی: انواع گرامینه، گون، پونه، علف جارو، کنگر، قاصدک، گزنه، همچنین درختان بید، تبریزی، سپیدار، گردو و باغهای سیب و زردآلو
گونههای جانوری: گرگ، شغال، خرس، پلنگ، مار، گراز (خوک وحشی) و خفاش معمولی
برای دسترسی به این چشمه، ابتدا باید از روستاهای کوهستانی و زیبای دروار، تویه و دهخدا عبور کرد. پس از رسیدن به روستای دهخدا و عبور از دفتر مخابرات، با طی حدود یک کیلومتر مسیر به سمت شمالغرب به محل چشمه میرسید. تقریباً تمام مسیر تا نزدیکی چشمه با خودرو قابل طی کردن است و تنها چند ده متر پایانی نیاز به پیادهروی دارد. آب این چشمه بسیار سرد و گواراست.
چشمه قلقل در انتهای روستای دشتبو و در حدود ۶۰ کیلومتری شمالغربی دامغان قرار دارد. برای رسیدن به آن، پس از عبور از روستاهای صح، دروار و تویه و طی حدود ۷ کیلومتر مسیر از تویه، به امامزاده میرمطهر در روستای دشتبو میرسید. از آنجا با طی حدود یک کیلومتر مسیر به سمت شمال، به محل چشمه خواهید رسید.
این چشمه در میان تنگهای کوچک اما سرسبز و چشمنواز قرار گرفته است. نام «قلقل» از صدای جوشش آب گرفته شده؛ زیرا آب چشمه از شکافی حدود ۶ متری در دل یک کوه سنگی با صدایی قلقلکنان بیرون میجوشد و جاری میشود. به همین دلیل مردم منطقه از گذشتههای دور آن را «چشمه قلقل» یا «قلقله» نامیدهاند. سرچشمه اصلی این آب احتمالاً از ارتفاعات کوههای بشم، سیاهکوه، صبور و مهتاب در شمال چشمه تأمین میشود.
چشمه قلقل با آبدهی حدود ۴۵ لیتر در ثانیه، پرآبترین چشمه در مجموعه چشمههای تویهدروار به شمار میرود. آب آن همراه با چند چشمه دیگر در مسیر خود مانند چشمه دهخداجو، مارچشمه و انگورستانی، باغستانهای گسترده منطقه را در طول حدود ۱۸ کیلومتر سیراب میکند؛ باغهایی که در آنها درختان گردو، آلبالو، گلابی، سیب و دیگر محصولات باغی پرورش مییابد.
آب چشمه بسیار سرد و گواراست و از گذشتههای دور برای آشامیدن، آبیاری باغها و حتی آبتنی در روزهای گرم تابستان مورد استفاده قرار میگرفته است. در مسیر جریان آب از مبدأ تا حدود ۱۰۰ متر پایینتر، درختان کهنسال بید، زرشک و نسترن وحشی دیده میشود که نشانهای از قدمت این چشمه در منطقه است و در بهار و تابستان سایهای خنک و دلپذیر برای استراحت فراهم میکنند.
چشمه قلقل با طبیعت سرسبز، درختان کهنسال، سبزهزارها، گلهای معطر، هوای معتدل تنگه و صدای دلنشین جریان آب، فضایی آرام و دلانگیز ایجاد کرده است. آوای پرندگان و چشماندازهای زیبای کوهستانی، این مکان را در بهار، تابستان و اوایل پاییز به تفرجگاهی مناسب برای گردشگران و طبیعتدوستان تبدیل میکند؛ جایی که کودکان میتوانند به بازی بپردازند و نوجوانان و بزرگترها نیز از پیادهروی، کوهپیمایی و آرامش طبیعت لذت ببرند.