تولّد: ۸ ربیعالآخر ۳۹۸ هـ.ق، دامغان
درگذشت: بغداد، ۴۷۸ هـ.ق
قاضیالقضات و مقیم بغداد
محمد ابوعبدالله دامغانی فرزند علی بن محمد بن حسین بن عبدالملک بن عبدالوهاب بن حمویی بن حسنویه دامغانی کبیر، از برجستهترین چهرههای فقهی و قضایی سده پنجم هجری است. وی با کنیه «ابوعبدالله کبیر» و لقب «عمیدالملک» شناخته میشود.
او تحصیل مقدماتی فقه را در دامغان نزد علی ابیصالح فقیه آغاز کرد و سپس برای تکمیل دانش خود به نیشابور رفت و چهار ماه در آنجا اقامت گزید و با ابیالعلا صاعد مصاحبت داشت.
قاضی ابوعبدالله در سال ۴۱۸ هـ.ق راهی بغداد شد. وی اگرچه در آغاز در تنگدستی و فقر به سر میبرد، اما هرگز از طلب علم بازنایستاد. در بغداد نزد قاضی ابوعبدالله صمیری و ابیالحسین قدوری فقه آموخت و از ایشان حدیث شنید.
از جمله کسانی که از او روایت حدیث کردهاند عبارتاند از:
خَلفبن عبدالله ضویر شلجی فقیه، عبدالوهاب الشاطی، علیبن طرّاد زَینبی، حسین مقدسی و شیخ ابوالحسن احمد بن محمد بن جعفر بن حمدان فقیه.
همچنین شماری از بزرگان نزد او شهادت دادهاند، از جمله:
شریف ابوجعفر، کافی یعقوب، محمد بن عبدالواحد بن محمد صبّاغ، حسین بن سلام بن ساهد، ابوعلی فقیه، ابوالخطاب الکلورانی و کافی ابومنصور انباری.
در سال ۴۴۱ هـ.ق، وی نزد ابیعبدالله بن موکولا، قاضیالقضات بغداد، شهادت داد و مرتبه علمیاش رسماً تأیید شد. سپس در سال ۴۴۷ هـ.ق خلعت قضاوت دریافت کرد و تا سال ۴۷۷ هـ.ق در منصب قاضیالقضات بغداد باقی ماند. پس از او، این منصب به قاضی ابوبکر مظفّر بن بکران حموی شافعی سپرده شد.
قاضی ابوعبدالله دامغانی پس از وفات در بغداد، در کنار مرقد امام ابوحنیفه به خاک سپرده شد. از او یک دختر و چند پسر به یادگار ماند: ابوالحسن علی (تاجالدین)، عمادالدین و ابوجعفر عبدالله (مهذّب).
