مناره مسجد جامع دامغان
در گوشهٔ شمالشرقی مسجد جامع دامغان، منارهای آجری قرار دارد که از عناصر شاخص این مجموعه تاریخی به شمار میآید. این مناره دارای ۱۰۵ پله و ارتفاعی در حدود ۳۱ متر است. بدنهٔ آن با تزیینات زیبای آجری آراسته شده و در میانهٔ مناره، در ارتفاعی حدود ۱۰ متر، کتیبهای به خط کوفی دیده میشود که بخشی از آیهای از سورهٔ نور بر آن نوشته شده است:
«بسم الله الرحمن الرحیم. الله نور السموات و الارض مثل نوره کمشکوه فیها المصباح، فی الزجاجه الزجاجه.»
در قسمت بالایی مناره نیز یک ردیف کاشیکاری دیده میشود که بر زیبایی آن افزوده است.
درب ورودی مناره در سمت چپ مسجد، در ضلع غربی دالانی قرار دارد که از مسجد به سوی «قیصریه» راه مییابد. ارتفاع مناره از سطح زمین حدود ۲۶/۷۵ متر است و بخشی از پایهٔ آن در خاک و در میان ساختمانهای متصل به آن قرار دارد که با احتساب آن، ارتفاع کلی بنا به حدود ۳۱ متر میرسد. محیط مناره در قسمت پایین ۱۳/۵۰ متر و در بخش بالایی، در محل آغاز کلاهک، حدود ۶/۸۵ متر است.
در اسفند ماه سال ۱۳۱۱ شمسی، صاعقهای به این مناره اصابت کرد و همانند ماری بر گرد آن پیچید و بخشی از روکار ظریف آن را تخریب کرد، اما بعدها این آسیبها مرمت شد.
گفته میشود ساخت این مناره به حدود سال ۵۰۰ هجری قمری بازمیگردد. اگر این تاریخ درست باشد، بنای آن به دورهای تعلق دارد که نواحی قومس، طبرستان، گیلان و ری در قلمرو حکومت آل باوند قرار داشت و سپهبد شهریار بن قارن در منطقهٔ قومس حکومت میکرد.